ettelaat newspaper

تاريخ خبر: سه شنبه 15دی 1388 ـ19محرم1431 ـ 5 ژانویه 2010 ـ شماره 24656سه شنبه 15دی 1388 ـ19محرم1431 ـ 5 ژانویه 2010 ـ شماره 24656

به بهانه پنجاهمين سالروز درگذشت نيما يوشيج

راهي نو در شعر پارسي

احمد طبايي

نيما يوشيج انساني بزرگ بود تا شاعري بزرگ! هر چند اين سخن در ابتدا قدري غريب مي‌نمايد، اما واقعيت امر اين است كه اگر منصفانه به قضاوت بنشينيم، ارزش ادبي و شعري آثار نيما در قياس با آثار برجاي مانده از پيروانش در مرتبه‌اي پايين‌تر قرار مي‌گيرد و به بياني ديگر، بسياري از رهروان راه نيما، از خود او شاعرتر بودند.

اما آنچه نيما را به چهره برجسته و بي‌همتاي شعر و ادب معاصر مبدّل كرد، جسارت و پشتكار بي‌مانند او در گشودن افق‌هاي تازه در برابر جامعه ادبي و نيز تلاش‌ها و مرارت‌هايي است كه در اين راه به جان خريد.

در حقيقت اين او بود كه قيد تكرار و جمود را از پاي شعر كهنسال پارسي باز كرد و با كشف پتانسيل‌ها و قابليت‌هاي نهفته در آن شعر پارسي را از ورطه ركود رهانيد و جان تازه‌اش بخشيد. البته بودند شاعراني سرشناس‌تر از نيما كه حتي پيش از او، به اين واقعيت پي بردند كه سرودن شعر در قالب‌هاي كهن و با نگاه سنتي، ديگر جوابگوي نيازهاي زمانه نيست. اما فقدان جسارت و ميل به خطركردن در آنان، اين فرصت تاريخي را در اختيار نيما قرار داد تا پايه‌گذار حركتي تازه در شعر معاصر پارسي باشد و به شايستگي عنوان «پدر شعرنوـ را از آن خود كند.

حركتي كه نيما آغاز كرد، حركتي حساب شده و همراه با آگاهي و شناخت از پيشينه درخشان شعر پارسي بود. چه آن كه پيش از آن، خود نيز در همان قالب‌هاي كهن به سرايش شعر مي پرداخت و با اشراف به امكانات و محدوديت‌هاي سرودن در اين قالب‌ها، كوشيد تا ضمن وفاداري به ريشه‌هاي اصيل و بنيادين شعر پارسي، بر ظرفيت‌هاي كلامي و بياني آن بيفزايد و شعري متعهد را كه آينه تمام‌نماي جامعه و در عين حال همراه و همگام با زندگي انسان اين روزگار باشد، عرضه نمايد.

اين تلاش‌ها، خيلي زود به بار نشست و شاعران بسياري، راه و روش او را نه تنها استمرار كه تكامل بخشيدند و از اين رهگذر بسياري از اشعار درخشان قرن حاضر، در قالب نيمايي و با پيروي از آموزه‌هاي نيما سروده شد. هرچند كه اقبال بي‌نظير جامعه ادبي و به ويژه روشنفكران و فرهيختگان به ان آموزه‌ها و پيشنهادها، گروهي شهرت‌طلب كم‌مايه را به وسوسه انداخت كه آنان نيز مبدع حركتي ديگر در شعر پارسي شناخته شوند و بدين سان اعتبار و جايگاهي همپاي نيما يوشيج در عرصه ادب معاصر بيابند. چنين بود كه بسياري از جريان‌هاي انحرافي، تحت عناويني چون موج نو، شعر پست مدرن، شعر حجم و... شكل گرفتند. ولي در عمل نه تنها اعتبار و منزلتي براي سردمداران خود به ارمغان نياوردند بلكه روز به روز، فاصله ميان مخاطبان و شعر معاصر را ژرفا بخشيدندو كار را به جايي رساندند كه در اين روزگار، از آن با بحراني به نام بحران مخاطب ياد مي‌شود.

اين مسأله، با اين كه حركت پرشتاب شعر اصيل نيمايي را براي دستيابي به افق‌هاي تازه‌تر، با موانع و محدوديت‌هايي مواجه كرد، اما هرگز آن را متوقف نساخت و اين نهال نورس كه با تلاش و پشتكار نيماي بزرگ بر بستر ادب گرانسنگ پارسي روييد، امروزه روز به درخت تناوري مبدّل گشته كه از ثمرات آن نه تنها جامعه ادبي، بلكه فرهنگ ديرسال ايراني بهره مي‌برد.

codex17x

page29

ارسال خبر از طريق ايميل

نسخه مناسب چاپ

PDF صفحات روزنامه